Бар қашаған құтылмас,
Жоқ қашаған жеткізбес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қолға түскен, иелікте тұрған нәрсе қашса да, одан толық құтыла алмайды; ал жоқ болып кеткен нәрсе қанша қусаң да, бәрібір қолыңа бірден түсе қоймайды. Астарлы мағынасы — адамда бар мүмкіндік, байлық, ырыс, уақыт не сенім дұрыс бағаланбаса, оны жоғалту оңай, ал жоқтың орнын толтыру қиын деген ойды білдіреді. Сондықтан бардың қадірін білу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қашаған» — ұстатпайтын, тайқып кететін нәрсенің бейнесі. Ол кейде малға, кейде ырысқа, кейде мүмкіндікке ұқсап тұрады. «Бар» сөзі — қолда тұрған, пайдалануға болатын игілік, ал «жоқ» сөзі — жетіспеушілік пен тапшылықтың белгісі. Халық осылайша бір ауыз сөзбен бар мен жоқтың ара жігін анық көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ақшаны, денсаулықты, уақытты немесе жақсы мүмкіндікті шашпау керегін ескертеді. Мысалы, студент емтиханға дайындалуға уақытында кіріспесе, кейін үлгеру қиын болады: бар мүмкіндік кетіп, жоқты қуғанмен, бәрі бірден орнына келмейді.
Joq qashaǵan jetkizbes.