Балық жеген тоқ болар,
Әл-дәрмені жоқ болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — балық жеген адам тойып, қарны тоқ болады, бірақ содан кейін әл-қуаты кеміп, бойы босаңсиды. Астарлы мағынасы — адам тек жеңіл, қызық не бір сәттік пайдаға ғана ұмтылса, оның соңы қуатсыздыққа, нәтижесіздікке әкеледі. Яғни тойып-тәуір болып көрінгенмен, шынайы күш пен береке тұрақты еңбек пен дұрыс қоректенуде жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «балық» — уақытша тоя салатын, бірақ ұзаққа жетпейтін нәрсенің бейнесі. «Тоқ болар» дегені — сырттай қанағаттану, ал «әл-дәрмені жоқ болар» — ішкі қуаттың азаюы, әлсіздікке түсу. Мақал адамға тек ауыз толтырып қуануды емес, шын күш беретін, пайдасы ұзақ нәрсені таңдауды ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал денсаулыққа да, еңбекке де қатысты айтылады. Мысалы, студент емтихан алдында тек дайын конспект жаттап алып, терең түсінбей қалса, уақытша «тоқ» көрінгенімен, кейін жауап беруге «әл-дәрмені жоқ» болып қалады. Сондықтан бәрінде үстірт емес, сапалы дайындық керек.
Ál-dármeni joq bolar.