Балық басынан сасиды,
Жаман аяғынан сасиды.
«Балық басынан сасиды, Жаман аяғынан сасиды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, балық бұзылса, алдымен басынан иістенеді; ал астарлы мағынасы — кез келген істің, ұжымның, елдің не отбасының бұзылуы көбіне оның басындағы адамнан басталады. Яғни жетекші, үлкен кісі, жауапты адам дұрыс болмаса, кейінгі жұрт та соған ереді. «Жаман аяғынан сасиды» дегені де — жамандықтың соңы, салдары төменнен емес, істің ақыры мен нәтижесінен анық көрінетінін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «балық» — адам қоғамының, отбасының, істің бейнесі. «Басы» — басқарушы, үлкен, бастамашы тұлға. «Сасу» — бұзылу, берекенің кетуі, тәртіптің әлсіреуі. Халық балықтың тез бұзылуын өмірден алған нақты байқау арқылы адам мінезі мен қоғамдық тәртіпке теңеген. Осы арқылы жақсы басшылықтың қадірі, жаман жетекшіліктің зияны айқын көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды жұмыс орнында, мектепте, отбасында немесе ел басқару ісінде қолдануға болады. Мысалы, егер мекеме басшысы әділетсіз болып, тәртіпке өзі үлгі көрсетпесе, ұжымда жауапкершілік төмендеп, жұмыс сапасы да құлдырайды. Сонда халық «Балық басынан сасиды» деп, мәселенің түп себебі басшылықта екенін ескертеді.
Jaman aıaǵynan sasıdy.