Бақа сисе, көлге сеп.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бақа қақсап бақылдаса, оның дауысы өзіне тән ортада — көлде ғана еленеді. Астарлы мағынасы: әркімнің сөзі, пікірі немесе әрекеті өзіне лайық жерде, өзіне сай ортада ғана өтімді болады. Яғни адам өз шамасын, орнын, беделін біліп сөйлеуі керек; орынсыз даурыққан сөз көпке өтпей, бос әуреге айналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы бақа — даурығып, шектен тыс сөйлейтін, бірақ ықпалы аз адамды бейнелейді. Көл — оның табиғи ортасы, яғни өзіне қолайлы, өз сөзі жүретін орта. «Сисе» деген дыбыс бақаның бақылын, көп сөйлеуді, бос сөзді меңзейді. Сондықтан мақал адамды кішіпейілдікке, өз орнын тануға шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жиналыста не көпшілік алдында орынсыз даурығып, дәлелі жоқ сөз айтатын адамға қатысты қолданылады. Мысалы, бір қызметкер істі білмей тұрып, бәрін сынай берсе, тәжірибелі адамдар: «Бақа сисе, көлге сеп» деп, оның сөзі өз ортасында ғана өтімді екенін еске салады.