Байтал мінген,
Айғыр мінгенге жолдас бола алмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — байталға мінген адам айғырға мінген адаммен ұзақ ілесіп жүре алмайды. Астарлы мағынасы — мінезі, қуаты, деңгейі, мақсаты бөлек адамдардың жолы бір бола бермейді. Бірі батыл, біреуі баяу, бірі тәуекелшіл, екіншісі сақ болса, олардың іс-әрекеті мен ойы үйлеспей қалады. Мақал адамды өз шамасын, ортасын, серігін тануға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «байтал» мен «айғыр» — жай ғана жылқы емес, екі түрлі болмыстың бейнесі. Байтал — жуас, сабырлы, әлсіздеу сипаттың символы; айғыр — күшті, тегеурінді, еркін мінездің белгісі. «Жолдас болу» сөзі ортақ жол, ортақ мақсатты білдіреді. Яғни, бұл теңеу адамдардың қабілет айырмасы тым алшақ болса, бір бағытта ұзақ жүре алмайтынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір жобаға немесе ортақ іске әртүрлі дайындықтағы адамдар кіргенде айтылады. Мысалы, біреуі өте белсенді, тәуекелшіл, ал екіншісі баяу қимылдап, шешім қабылдауға қиналса, олардың жұмысы үйлеспей, ортақ нәтиже шығуы қиын. Сондықтан мақал серік таңдауда, ұжым құруда, мінез бен мақсаттың сәйкестігін ескеруге үйретеді.
Aıǵyr mingenge joldas bola almaıdy.