Байлықтың атасы - еңбек, анасы - жер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: байлықтың пайда болуы үшін еңбек те, жер де қажет. Астарына үңілсек, адам қанша тырысса да, еңбексіз ырыс болмайтынын, ал жер болмаса сол еңбектің берекесі толық шықпайтынын аңғартады. Яғни байлық кездейсоқ келмейді, ол маңдай тер мен табиғи мүмкіндікке сүйеніп қалыптасады. Халық жерді ырыстың бастауы, еңбекқорлықты сол ырыстың иесі деп таниды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «атасы» мен «анасы» деген сөздер байлықтың түп-тамырын білдіретін көркем теңеу. «Ата» — бастаушы, негіз салушы ұғымы, ал «ана» — нәр беруші, өсіруші ұғымы. Мұнда еңбек пен жер адам отбасының қос арқауы сияқты бейнеленеді. Еңбек байлықты тудыратын күш болса, жер соған қорек беретін құнарлы орта ретінде суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де өзекті. Мысалы, фермер жерді күтіп, уақытында ексе, суарып, баптаса ғана мол өнім алады. Сол сияқты кәсіпте де табысқа жету үшін тек қалау аз, үздіксіз еңбек пен дұрыс мүмкіндік қажет. Сондықтан мақал адамды жалқаулықтан сақтап, тіршілікке жауапкершілікпен қарауға үйретеді.