Бай кісі базарға барса, сұм хабар алар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бай адам базарға барса, ол жерден әртүрлі хабар, әңгіме естиді. Астарлы мағынасы — көп ақша мен дәулетке ие адам ел ішіндегі өсекке, күдікке, алаңдауға жиі ұшырайды. Байлық адамды тыныштандырмай, керісінше, айналасындағы көз тіккен, сөз қылған, пайда іздеген жұртты көбейтеді. Сондықтан мол дәулетпен бірге жауапкершілік те, сақтық та жүреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «базар» — көпшілік жиналатын, әртүрлі сөз тарайтын орта. Ал «сұм хабар» — жағымсыз, мазасыз, шындыққа да, өсекке де айналуы мүмкін ауыр хабар. Базар бейнесі арқылы адам көп араласатын жерде бедел де сыналатыны, байлықтың айналасында таза ниетпен қатар пайдакүнемдік те жүретіні көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал бай адамға ғана емес, атағы бар, табысы жоғары немесе танымал адамдарға да қатысты айтылады. Мысалы, кәсіпкердің табысы жайлы жаңалық шықса, біреулер мақтаса, біреулер өсек таратады. Сондықтан мұндай адам сөзге ілінбеу үшін ісін ашық жүргізіп, сақ болғаны жөн.