Ауылыңа қалың берсең, төменнен бер,
Қызыңа қалың берсең, жоғарыдан бер.
Qyzyńa qalyń berseń, joǵarydan ber.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — мал-жанға, қалың малға келгенде ауылға беретін көмекті де, қызға берілетін қалыңды да орнымен, шамамен беру керек деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — жомарттық пен есептің, құрмет пен жауапкершіліктің тең ұсталуы. Ауылға қолдау көрсетсең, ел ішіндегі жағдайды, жұрттың тұрмысын ескеріп, төменнен, яғни қолжетімді деңгейден берген дұрыс. Ал қызыңа қалың берсең, оның абыройын, жасайтын отауын, болашақ тұрмысын ойлап, жоғарыдан, яғни кеңірек, молырақ берген жөн. Мақал адамның ел алдындағы, отбасы алдындағы міндетін салмақпен өлшеуге үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «төменнен беру» — қарапайымдылық, ықшамдық, ел жағдайын ескеру дегенді аңғартады. «Жоғарыдан беру» — кең пейіл, мәрттік, қыздың жолын құрметтеу, оның еншісін аямай көтеру мағынасын береді. «Ауыл» мен «қыз» арқылы халық екі түрлі жауапкершілікті салыстырады: бірі — көптің қамы, бірі — жеке отбасының абыройы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қаржыны орынсыз шашпау, бірақ маңызды іске сараңдық жасамау керегін еске салады. Мысалы, ауылдағы ортақ шараға мүмкіндікке сай көмек берген дұрыс, ал қыз ұзатуда немесе жас отбасыға жасау беруде аянып қалмай, шамасы жеткенше қолдау көрсету орынды.