Ауыл итінің құйрығы қайқы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ауылда жүрген иттің құйрығы қайқы, яғни оның сыртқы пішіні мен жүріс-тұрысы ауыл тіршілігіне бейімделген. Астарлы мағынасы: адам қай ортада өссе, сол ортаның әсері оның мінезіне, сөз саптауына, әдетіне сіңеді. Ауылда өскен жанның қарапайымдылығы, еңбекқорлығы, ашық мінезі байқалса, басқа ортада өскен адамның да өзіне тән болмысы қалыптасады. Мақал адамды ортаның тәрбиелік күшін түсінуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ауыл иті» — ауыл өмірінің белгісі, ал «құйрығы қайқы» — сыртқы қалпы ғана емес, сол ортаға үйренген табиғи мінездің көрінісі. Иттің құйрығы арқылы халық адамның болмысын жанама түрде суреттеген. Яғни сыртқы белгі арқылы ішкі қасиет байқалады деген ой айтылады. Бұл теңеу өте қарапайым көрінгенімен, өмірлік шындықты дәл жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға орта әсер ететінін еске салады. Мысалы, бала еңбекқор, тәртіпті ортада өссе, сол әдеттерді бойына сіңіреді. Университетте жақсы ортаға түскен студент те біртіндеп сол ортаның мәдениетіне бейімделеді. Сондықтан адам өз ортасын дұрыс таңдауы керек.