Ауыл иті ала болса да,
Бөрі келгенде бірігеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ауылдың иті кейде өзара ырылдасып, ала-құла, кереғар болып жүруі мүмкін. Бірақ қасқыр төнгенде бәрі бір мақсатқа жұмылып, ауылды қорғау үшін бірігеді. Астарлы мағынасы: адамдар арасында ұсақ реніш, айырмашылық, бәсеке болса да, ортақ қауіп, ортақ мүдде туған кезде татулық пен бірлік бәрінен жоғары тұруы керек. Ел басына күн туғанда алауыздық емес, ауызбірлік керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ауыл иті» — ауыл ішіндегі адамдардың бейнесі, яғни қарапайым жұрт. «Ала болса да» дегені — мінезі, пікірі, тұрмысы әртүрлі, кейде келіспей қалатын күй. «Бөрі» — сыртқы қауіп, жау, қатер. Ал «бірігеді» сөзі сол қатер алдында жұрттың жұмылып, ортақ іске кірісетінін білдіреді. Иттің қасқырға қарсы бірігуі — табиғи қорғаныс мінезі арқылы берілген әсерлі теңеу.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасында, ұжымда, көрші-қолаң арасында немесе елдік мәселеде жиі айтылады. Мысалы, бір ауылға су тасқыны қауіп төнсе, бұрын ренжіскен адамдар да бір үйдің баласындай бірігіп, бөгет жасап, бір-біріне көмектеседі. Яғни қиын сәтте бірлік қажет, ал тыныш кезде өзара сыйластықты сақтаған дұрыс.
Bóri kelgende birigedi.