Аттылыға еріп,
Жаяудың таңы айырылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: атты адамның жүрісі жылдам, ал жаяу адамның жолы ұзақ болғандықтан, оған ерген кісі уақыттан ұтылады. Астарлы мағынасы: өзінен әлдеқайда ширақ, мүмкіндігі мол немесе тәжірибелі адамға ілесе алмай, асығыс шешім қабылдаған жан қиындыққа ұшырайды. Яғни әр істің өз қарқыны, өз шамасы бар, соны ескермей біреудің соңына ерсең, ісің бөгеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "аттылы" — бағыты анық, күші бар, жолы жеңіл адамды бейнелейді. "Жаяу" — мүмкіндігі шектеулі, баяу әрекет ететін кісі. "Таңы айырылады" деген тіркес таңның атып, уақыттың босқа өтуін меңзейді. Бұл жерде таң — уақыттың, мүмкіндік пен істің өлшемі. Образ арқылы халық адамды өз шамасын білуге, орынсыз еліктемеуге шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал асығыс жоспар құрғанда немесе өзіңе сай келмейтін адамға, топқа ергенде айтылады. Мысалы, бір студент сабаққа дайындық деңгейі төмен бола тұра, үздік оқитын досының қарқынымен бірге жүріп, тапсырмаларды уақытында аяқтай алмай қалады. Сонда: "Аттылыға еріп, жаяудың таңы айырылады" деп ескерту жасауға болады.
Jaıaýdyń tańy aıyrylady.