Атты қойшы - ашулы қойшы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Атты қойшы - ашулы қойшы» деген мақал тура мағынасында жылқыға мінген қойшының жүрісі шапшаң, қимылы адуын болатынын меңзейді. Астарлы мағынасы — адамға жағдай мен құрал күш қосса, мінезі де өзгеріп, қаталдау, өктемдеу болып кетуі мүмкін. Яғни, билік, бедел не мүмкіндік адамды сабырға емес, кейде ашуға, асығыстыққа итермелейді. Бұл мақалда сыртқы қалып адамның ішкі болмысын да айқындайтыны байқалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — қуат, еркіндік, жылдамдық пен үстемдік белгісі. «Қойшы» — әдетте момын, байсалды, тыныш адам бейнесі. Екеуі қатар келгенде, қарапайым адамның қолына күш, мүмкіндік тисе, оның мінезі қатаятынын көрсететін бейнелі салыстыру жасалады. «Ашулы қойшы» тіркесі де бір істі сабырмен емес, қаталдықпен жүргізетін адамды аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал лауазым, көлік, ақша немесе қолындағы билікке мастанып, өзгеге дөрекі қарайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, бұрын өте жайдары жүрген адам басшы болған соң қызметкерлерге қабағын түйіп, қатты сөйлей бастаса, жұрт осы мақалмен сипаттауы мүмкін.