Атлас қымбат, бөз арзан,
Көп сөйлеген сөз арзан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қымбат атлас матамен арзан бөзді салыстыру. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз құны бар: сапалы, сирек, мәнді дүниенің бағасы жоғары, ал көп айтылған, орынсыз, мазмұнсыз сөздің қадірі төмен болады. Яғни адамның сөзінің салмақты болуы, ойының нақты әрі қажетке жарауы маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «атлас» — жұқа да әсем, қымбат мата, ал «бөз» — қарапайым, арзандау мата. Осы екі заттың қарсы қойылуы арқылы сөздің де сапасы салыстырылады. «Көп сөйлеген сөз арзан» дегені — тым көп сөйлеу сөзді емес, мағынаны көбейтпейді. Керісінше, ойланбай айтылған сөздің әсері азайып, қадірі кетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жиналыста, сабақта немесе жұмыста орынды қолданылады. Мысалы, бір адам чатта тоқтаусыз, бірақ мәнсіз пікір жаза берсе, өзгелер оның сөзіне онша мән бермейді. Ал қысқа да нұсқа, дәл айтылған ой бағалы болады. Сондықтан бұл мақал адамды көпірме сөзден сақтанып, ойлы, орнықты сөйлеуге үндейді.
Kóp sóılegen sóz arzan.