Атан бол, бура бол, інгенімді қайыт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: түйеге қатысты сөз. «Атан», «бура», «інген» — түлік атаулары, ал «қайыт» — айдап кел, қайтар деген мағына береді. Астарлы мағынасы: бір іске әлсіздік жасамай, күшіңді салып аралас, қолғабыс көрсет деген ой айтылады. Яғни, біреуге пайдаң тисін, қажет кезде қайраты бар адамдай әрекет ет деген өнеге бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «атан» мен «бура» — күштің, айбардың, төзімнің бейнесі. «Інген» — бағып-қағылатын, қорғауды қажет ететін әлсіздеу, бірақ қымбат нәрсенің символы. Халық осы үш образ арқылы ер азаматтың мінезін танытады: қайратты бол, бірақ күшіңді өзіңе емес, қажет іс пен елдікке жұмса.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жауапкершілік пен белсенділік қажет кезде айтылады. Мысалы, достар үй көшіріп жатқанда біреуі сырт қарап тұрса, үлкен кісі: «Атан бол, бура бол, інгенімді қайыт» деп, бос сөз емес, нақты көмекке шақыруы мүмкін. Бұл — «күшің болса, көмектес» деген өмірлік талап.