Ат пен ат ақырлас болса,
Меңі жұғады.
Ат пен есек ақырлас болса,
Зеңі жұғады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір қорада, бір жерде тұрған ат пен ат бір-біріне үйренісіп, тынысы мен мінезі сәйкес болады; ал ат пен есек қатар тұрса, аттың көркіне нұқсан келіп, есектің күйі, дағдысы жұғады деген ой. Астарлы мағынасы — адам да өз ортасына, араласқан кісілеріне ұқсап қалыптасады. Жақсы, тәрбиелі, еңбекқор орта адамды өсіреді, ал жаман әдеті бар, надан не еріншек орта кері тартады. Сондықтан кіммен араласатыныңды, қандай ортада жүретініңді аңдап таңдау керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ат» — текті, жүйрік, бағалы, салмақты адамның немесе жақсы ортаның бейнесі. «Есек» — ауыр мінез, төмен деңгей, тұрпайы әдеттің символы ретінде алынған. «Ақырласу» — бір қорада, бір кеңістікте қатар тұруды білдіреді. «Меңі жұғады», «зеңі жұғады» деген тіркестер адамның бойына жақсы не жаман қасиет жұғатынын меңзейді. Яғни сыртқы бейне арқылы мінездің жұғу заңдылығы көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: адам достарын, әріптестерін, тіпті интернеттегі ортасын да таңдауы керек. Мысалы, оқушы уақытын білімге жұмсайтын, тәртіпті достармен жүрсе, өзі де жинақы болады; ал жалқау, теріс әдетке үйір ортаға түссе, соған бейімделіп кетуі мүмкін.
Meńi juǵady.
At pen esek aqyrlas bolsa,
Zeńi juǵady.