Астың дәмін тұз келтірер,
Ауылдың сәнін қыз келтірер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — астың дәмін келтіретін тұз болса, ауылдың көркі мен ажарын кіргізетін қыз, яғни инабатты, ибалы, сыпайы қыз. Астарлы мағынасы — үйдің де, ауылдың да сәні тек сыртқы көріністе емес, ішкі жылылық пен тәрбиеде екенін білдіреді. Тұз аз ғана болса да, асқа дәм береді; сол сияқты жақсы тәрбие көрген қыз елдің абыройын, үйдің берекесін арттырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тұз» — өмірге нәр беретін, дәм кіргізетін ұсақ, бірақ аса маңызды құндылықтың бейнесі. Ал «қыз» — тек жастықтың емес, әдептің, нәзіктіктің, ұқыптылық пен көркем мінездің символы. Мақал қыз баланың отбасындағы, ауылдағы орны ерекше екенін меңзейді. Ол бар жерде сән, жарасым, жылылық болады деген ой айтылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қыз баланың тәрбиесі, мәдениеті, сөйлеуі мен іс-әрекетінің ортаға әсерін айту үшін қолданылады. Мысалы, бір ауылда ұйымдастырылған мәдени кеште жас қыздар ұлттық киім киіп, ән айтып, қонақ күтіп, сол шараның көркін ашса, үлкендер «Ауылдың сәнін қыз келтірер» деп сүйсінеді.
Aýyldyń sánin qyz keltirer.