Астық жоқ жылы тіленші қыстайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: астық шықпаған, егін болмай қалған жылы кедей-кепшіктің хәлі өте ауырлайды, тіпті тіленіп күн көруге мәжбүр болады. Астарлы мағынасы: ырыс-несібе мен еңбек нәтижесі болмаған жерде тұрмыс тарылып, адам қиындыққа ұшырайды. Халық бұл сөз арқылы тіршіліктің берекесі еңбек пен молшылыққа байланысты екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «астық» — тек дән емес, жалпы ырыс, тіршілік қоры, күнкөріс нышаны. «Тіленші» сөзі жұртқа қол жайған, шарасыз күйді бейнелейді. Ал «қыстайды» деуі — қиын кезеңнің әсіресе қыста қатты сезілетінін көрсетеді. Яғни жаздағы өнім мен қамсыздық қыстағы амандыққа тікелей әсер етеді деген ой беріледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды табыс көзіне салғырт қараған, қор жинамаған адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, бір отбасы жаз бойы табысын жоспарламай, үнем жасамаса, қыс түскенде коммуналдық төлем мен азық-түлікке қиналады. Сонда бұл мақал олардың алдын ала қамданбағанын дәл сипаттайды.