Арыстан Айға шауып мерт болған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстанның айға шауып, қолы жетпейтін нәрсеге ұмтылып, ақыры мерт болуы. Астарлы мағынасы — адам өз шамасын, шегін білмей, мүмкін емес іске орынсыз ұмтылса, опық жейді. Яғни, әр істің өлшемі бар, артық өр көкіректік пен шектен тыс батылдық жақсылыққа апармайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арыстан» — күшті, қайсар, айбатты адам бейнесі. Ал «ай» — қол жетпейтін, тым биік мақсат, я болмаса орынсыз қиялдың символы. Арыстанның айға шапқаны — адамның өз мүмкіндігінен тыс әрекет етуін бейнелейді. Бұл образ арқылы халық «күш бар екен» деп, ойсыз тәуекелге бармауды ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал шынайы жоспарсыз, шамадан тыс тәуекелге барғанда орынды айтылады. Мысалы, тәжірибесі аз адам бірден үлкен бизнес ашып, нарықты зерттемей қыруар қаржы салса, кейін зиян шегуі мүмкін. Мұндайда мақал адамға сабырмен әрекет етіп, алдымен есеп пен дайындықты ойлауды еске салады.