Ар жазасы бар жазадан ауыр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ең ауыр қасіреті – сыртқы жаза емес, ішкі ардың азабы екенін білдіреді. Яғни адам жаман іс істесе, оны заң, ел немесе жұрт жазалауы мүмкін, бірақ ең қиыны – өз ұятының алдында қысылу, жүрекпен күйзелу. Ар – адамның адамдығын сақтайтын өлшем, сондықтан арға дақ түссе, соның салмағы көпке созылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жаза» сөзі екі мағынада қолданылады: бірі – нақты тәртіптік жаза, екіншісі – адамның ар-ұжданынан тартатын азап. «Ар жазасы» деген тіркес адамның ішкі жан дүниесіндегі қинауды бейнелейді. Халық арды өте биік құндылық ретінде алып, оны денеге түсетін ауыр жазадан да қатты санаған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, біреу қызметте не оқуда өтірік айтып, алдап ұтса, оны ешкім бірден білмеуі мүмкін. Бірақ кейін өз-өзінен ұялып, сенім жоғалтқанын сезінеді. Сол кезде ардың жазасы сыртқы сөгістен де ауыр болады. Сондықтан бұл мақал адамды адал болуға, ұят пен намысты жоғары ұстауға шақырады.