Алыстан үрген ит қаппас,
Төбеге төменнен су ақпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: алыста тұрған иттің үргені қауіп төндірмейді, ал төбенің басына төменнен су өздігінен көтеріліп бармайды. Астарлы мағынасы: алыс жерден естілген қорқынышқа, бос сөзге, сырттай төнген қауіпке сене бермеу керек. Әр нәрсенің өз шегі, өз орны бар; болар іске сабырмен қарап, шын қауіп пен жалған дабылды ажырата білу қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "ит" — даурығып сөйлейтін, бірақ нақты зияны жоқ адамды немесе бос үрейді бейнелейді. "Үру" — қорқыту, айбат көрсету, орынсыз сөз айту мағынасында қолданылған. Ал "төбе" мен "су" — өмірдегі табиғи заңдылықтың белгісі: су әрдайым төменнен жоғары емес, өз бағытымен ағады. Осы арқылы мақал дүниеде әр құбылыстың реті барын, күштеп өзгерту мүмкін емес екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желідегі өсекке, жалған хабарға немесе негізсіз қорқынышқа қатысты жиі айтылады. Мысалы, біреу интернетте "ертең бәрі жабылады" деп дабыл қақса, жұрт бірден сене салмай, ресми ақпаратты тексеруі керек. Яғни бос үрейге ермей, ақиқатқа сүйеніп әрекет ету қажет.
Tóbege tómennen sý aqpas.