Алыста жүрсе кісінескен,
Жақында жүрсе тебіскен.
Jaqynda júrse tebisken.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамдардың, әсіресе жақын араласатын жандардың қарым-қатынасына қатысты айтылады. Тура мағынасында жылқылар алыста жүрсе бір-бірін кісінеп іздейді, ал тым жақын, қатар жүрсе бірін-бірі теуіп, қақтығысып қалуы мүмкін. Астарлы мағынасы — адамдар арасы да солай: алыста жүрсе сағынысып, қадірін біледі, ал тым етене, күнде араласа берсе, кейде реніш, келіспеушілік, ұсақ тартыс туындауы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «кісінескен» — сағынысу, іздеу, жақындықты аңсау белгісі. Ал «тебіскен» — шектен тыс жақындықтың, жиі араласудың салдарынан туатын кикілжіңнің бейнесі. Жылқы образы қазақ танымына өте жақын, сондықтан бұл салыстыру арқылы адам мінезі мен қатынасының табиғаты өте дәл берілген. Мұнда «қашықтық қадір арттырады, шамадан тыс жақындық сынаққа түсіреді» деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінде туыс, дос, көрші, әріптес арасындағы қарым-қатынаста жиі қолданылады. Кейде бір-бірін сағынып жүрген адамдар бірге жұмыс істей бастағанда немесе бір үйде ұзақ тұрған кезде ұсақ нәрседен ренжісіп қалады. Мысалы, бөлек жүрген екі дос өте тату болады, ал бірге кәсіп бастағанда пікір қайшылығы шығып, арасы суып кетуі мүмкін.