Алтын артқан жаман есек те
«Жаппарқұл» мырза атанар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — үстіне алтын артылған жаман есек болса да, сырт көзге бай, дәулетті адам сияқты көрінеді. Астарлы мағынасы — адамды кейде шынайы қасиетіне емес, мал-мүлкіне, киіміне, беделіне қарап бағалайды. Байлық адамның мінезін, кісілік сапасын толық ашпайды; сыртқы жылтыр ішкі кемшілікті жасырып тұруы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алтын артқан есек» — қадірсіз, қабілеті төмен адамның да байлық арқасында сыйлы болып көрінуін білдіреді. Ал «Жаппарқұл мырза» сөзі — байлығына сүйеніп, мырза атанған, бірақ болмысы онша емес адамға айтылған мысқыл. Демек, мақал сыртқы сән мен атақтың алдамшы екенін әжуалайды.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал байлығы бар, бірақ тәрбиесі мен адамгершілігі төмен кісілерге қатысты айтылады. Мысалы, біреу қымбат көлік мініп, сәнді киінгенімен, жұртқа дөрекілік көрсетсе, адамдар «сырты алтын, іші жаман» деп осы мақалдың мәнін еске алады. Яғни, шынайы қадір ақшада емес, адамдықта екенін ұқтырады.
«Japparqul» myrza atanar.