Алдымен атыңды тұсаула,
Кейін Құдайға тапсыр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал кез келген іске кіріспей тұрып, алдымен өзіңнің қолыңнан келетін сақтық пен дайындықты жасау керек екенін айтады. Тура мағынасында, атты тұсаулап барып қана оны босатуға болады; әйтпесе ол кетіп қалуы мүмкін. Астарлы мағынасы — адам да әр ісін ойлап, алдын ала қамданып, сосын ғана тәуекелге баруы тиіс. Яғни, Құдайға тапсыру дегені — әрекетсіз отыру емес, керісінше, барынша әзірленіп алып, нәтижесін Жаратқаннан күту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — еркіндікке, күшке, жүйрік ой мен асығыстыққа ұқсас образ. «Тұсаулау» — сол күшті тежеп, ретке келтіру, бақылау дегенді білдіреді. Ал «Құдайға тапсыр» деген тіркес адамның өз күшін де, тәуекелін де біле отырып, шектен аспай, сабыр сақтауы керек екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жоспарсыз әрекет етпеуді ескертеді. Мысалы, біреу емтиханға дайындалмай тұрып, «қалай болса да өтемін» десе, бұл мақал соған сай жауап болады: әуелі оқып, дайындалып ал, содан кейін ғана нәтижені күт. Яғни, сәттілік еңбексіз келмейді, ал ақылды адам алдымен қам жасап алады.
Keıin Qudaıǵa tapsyr.