Ақың кетсе, зерекке кетсін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер бір нәрсеңнен, дәлірек айтқанда ақыңнан немесе үлесіңнен айрылсаң, ол зерек, яғни ақылды, байқампаз, түсінігі мол адамға бұйырсын деген тілек. Астарлы мағынасы: жоғалған дүние босқа рәсуа болмасын, оны қадірін білетін, дұрыс пайдаланатын адам алсын. Халық бұл сөз арқылы дүниенің де, еңбектің де, мүмкіндіктің де орнын білуді үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақы» — адамның несібесі, еңбегінің өтеуі, тиесілі үлесі. Ал «зерек» сөзі ақылдылықты, алғырлықты, есті мінезді білдіреді. Яғни халық ақылды адамға тиген несібе зая кетпейді, ол оны ұқыппен жұмсап, кәдеге жаратады деген ойды жеткізеді. Бұл жерде қарсы мағынадағы ұғымдар да бар: аңғарсыз адам мен зерек адам.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды бір мүмкіндік не игілік біреуге бұйырғанда, оның қадірін түсінетін адамға тисін деген ниетпен қолдануға болады. Мысалы, жұмыс орнында жақсы қызмет босап, оны білімді де жауапты қызметкерге берсе, жұрт «Ақың кетсе, зерекке кетсін» деп айтады.