Ақыл - жастан, асыл - тастан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ақылы мен бағалы қасиеті жас кезінде-ақ қалыптасатынын білдіреді. Тура мағынасында, асыл тас жер қойнауынан ерте шығып, табиғи түрде қымбат болатыны сияқты, адамның зеректік, ұқыптылық, көрегендік қасиеті де жастайынан байқалады. Астарлы мағынасында, жас кезден алған тәрбие, білім, өнеге адамды өмір бойы жетелейтін үлкен күш екенін ұқтырады. Яғни, ақылды болу үшін жас мөлшері кедергі емес, керісінше жастың өзі үйренуге, қалыптасуға ең қолайлы кезең.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ақыл» — адамның ойы, парасаты, дұрыс шешім қабылдай білуі. Ал «асыл» мен «тас» — қымбат, құнды нәрсенің табиғаттан дайын күйде табылатынын меңзейді. Мұнда жас бала мен асыл тас салыстырылып, екеуінің де ішкі сапасы ерте танылатыны көрсетілген. Бұл теңеу ақылды адамның жасы кіші болса да, сөзі мен ісі үлкенге татитынын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мектептегі, жұмыстағы немесе отбасындағы жас адамның ой-пікірін бағалағанда жиі қолданылады. Мысалы, жас маман күрделі мәселені тез түсініп, тиімді шешім ұсынса, үлкендер: «Ақыл жастан екен» деп оның қабілетін мойындайды. Бұл мақал жастарды білімге, ізденіске және жауапкершілікке баулиды.