Ақыл бітпес дәулетке,
Дәулет бітпес келбетке.
Dáýlet bitpes kelbetke.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ақыл ешқашан таусылмайтын, бітпейтін байлық сияқты; ал дәулет те адамның келбетіне, сыртқы көрінісіне мәңгі серік бола бермейді. Астарлы мағынасы — адамның шын қадірі мал-мүлкімен не сұлулығымен өлшенбейді. Ақыл — өмір бойы пайдасын тигізетін рухани қазына, ал дәулет пен көрік уақытша, өзгермелі нәрсе. Сондықтан адам ең алдымен ақылға, парасатқа сүйенуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «дәулет» пен «келбет» бір-біріне қарама-қарсы қойылған. Дәулет — байлық, дүние-мүлік, ал келбет — сыртқы ажар, сымбат. Екеуі де көзге бірден түсетін, бірақ тұрақты емес құбылыстар ретінде берілген. Ал «ақыл» бітпейтін байлыққа теңеледі, өйткені ол жұмсалған сайын азаймайды, қайта тәжірибе арқылы толыға түседі. Бұл — халықтың ақылды ең жоғары құндылық санағанын көрсететін терең ой.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал адамдарды сыртқы сән мен материалдық жетістікке ғана сенбеуге шақырады. Мысалы, жұмысқа адам таңдағанда тек киіміне, түр-тұлғасына емес, ойлау қабілеті мен жауапкершілігіне мән беру керек. Себебі әдемі көрініс уақыт өте өзгереді, ал ақыл мен біліктілік адамға ұзақ қызмет етеді.