Ақсақ түйенің аузына,
Жел айдаған қаңбақ түсер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жүре алмай қалған ақсақ түйенің аузына жел айдаған қаңбақ келіп түседі. Астарлы мағынасы: әлсіз, қорғансыз, бағы тайған адамға не нәрсе болсын оңай жабысады, тіпті ұсақ қиындықтың өзі ауыр тиеді. Күші бар кісі қауіптен қорғана алады, ал дәрменсіз жанға кез келген жағдай кесірін тигізуі мүмкін. Сондықтан мақал адамды сақ болуға, әлсізге жанашырлық танытуға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы ақсақ түйе — қимылы баяу, қорғанысы әлсіз жанның бейнесі. Түйе қазақ ұғымында зор, төзімді мал болғандықтан, оның ақсауы — үлкен әлсіздік белгісі. Ал жел айдаған қаңбақ — орны жоқ, ұшып жүрген ұсақ нәрсе; ол болмашы, бірақ мазасыз қиындықты білдіреді. Яғни зор нәрсенің өзі дәрменсіз күйге түскенде, ұсақ-түйек те қауіпке айналады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өмірдің ауыр кезеңінде жүрген адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмысы болмай, қарызға батқан адамға бір ғана қосымша шығынның өзі үлкен салмақ болуы мүмкін. Сондай кезде «ақсақ түйенің аузына, жел айдаған қаңбақ түсер» деп, қиын хәлдегі адамның тағдыры нәзік екенін ескертеді. Бұл сөз сақтыққа да, түсіністікке де шақырады.
Jel aıdaǵan qańbaq túser.