Айыбы бар адам кеңестен қалмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Айыбы, яғни кінәсі не кемшілігі бар адам ақыл-кеңестен, ескертуден сырт қалмауы керек. Бұл мақал тура мағынасында да, астарлы мағынасында да адамға түзелу үшін сөз тыңдау қажет екенін білдіреді. Кемшілік көрген кісі оны жасырып жүре бермей, жөн айтқанды қабылдап, мінезін, ісін түзеткені дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «кеңес» — тек біреудің ақылы емес, жалпы тәрбиелік сөз, ескерту, жөн сілтеу мағынасында. «Айыбы бар адам» тіркесі мінсіз емес, қателігі бар пендені көрсетеді. Мұнда адамды жазғырудан гөрі, оны түзетуге бағытталған ой басым. Яғни кемшілік — ұят нәрсе, ал оны мойындап, кеңес тыңдау — парасат.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал отбасыда, жұмыста, оқуда жиі қолданылады. Мысалы, қызметкер бір істі қате орындаса, басшысы оны бірден кінәлап қана қоймай, қалай дұрыстау керегін түсіндіреді; ал қызметкер сол кеңесті тыңдап, қатесін қайталамаса, мақалдың мәні ашылады. Демек, адам өсемін десе, сын мен кеңестен қашпауы керек.