Айтақтай-айтақтай, қасқырдан да ұят болды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені қайта-қайта айтып, кісінің мазасын алып, тіпті түзелмейтін мінезге дейін жеткізу. Астарлы мағынасы — орынсыз сөз, шамадан тыс ақыл айту, тоқтаусыз кінәлау адамның намысын түсіріп, ұятқа қалдырады. Кейде адамды түзетудің орнына, керісінше, одан бетер қылықсыз етіп жіберуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қасқыр» бейнесі — табиғаты жабайы, ұят сезімі аз, еркін жүретін мінездің ишарасы. Ал «ұят болды» деуі — адамның өзі де, айналасы да оның қылығын айыптайтын деңгейге жеткенін көрсетеді. «Айтақтай-айтақтай» тіркесі қайталана берген сөздің шаршататын, тіпті тәрбиеден алыстататын күшін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал баланы не үлкен адамды қайта-қайта бетіне басып, шектен тыс ескерту жасағанда айтылады. Мысалы, бір оқушыны әр сабақ сайын көптің алдында ұрыса берсе, ол ұялып қана қоймай, сабаққа да немқұрайлы болып кетуі мүмкін. Сондықтан тәрбиеде ақылды, орынды сөздің мәні зор.