Айта білген сөз маржан,
Қосылмасын сөз арзан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің қадірін білуді үйретеді. Ойлы, орнымен айтылған сөз — маржан сияқты қымбат, әдемі, өтімді болады. Ал орынсыз, көпірме, жеңіл сөздің құны төмен, сондықтан ол адамға бедел де, пайда да әкелмейді. Астарлы мағынасы — сөйлегенде ойланып, қысқа да нұсқа, мағыналы айту керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «маржан» — сөздің асылдығын, тазалығын, сирек кездесетін құндылығын білдіреді. Маржан теңіз түбінен теріліп алынатын қымбат дүние болғандай, парасатты сөз де ой тереңдігінен туады. Ал «сөз арзан» деген тіркес бос, пайдасыз, салмақсыз әңгімені меңзейді. Яғни, тілдің әдемілігі емес, мазмұны мен орны маңызды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жиналыста, жұмыста өте орынды. Адам асығып жазған не ойланбай айтқан сөзімен өзіне де, өзгеге де зиян тигізуі мүмкін. Мысалы, біреу чатта ашумен дөрекі пікір жазса, кейін соның кесірінен арадағы сыйластық бұзылуы мүмкін. Сондықтан сөзді дәл, сыпайы, мағыналы айту — бүгін де маңызды әдет.
Qosylmasyn sóz arzan.