Айды етегіңмен жаба алмайсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның шындықты, табиғи нәрсені немесе өте үлкен құбылысты жасыра алмайтынын білдіреді. Тура мағынада айды етекпен жауып қою мүмкін емес, өйткені ол тым үлкен әрі биікте тұр. Астарлы мағынасы — анық нәрсені бүркемелеу, шындықты жасыру, өз өтірігіңді ақтау бос әрекет екенін ұқтырады. Ақиқат бәрібір көрініп қалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ай» — көзге анық көрінетін, бәріне ортақ ақиқаттың символы. «Етек» — адам қолындағы шағын құрал, әлсіз әрекеттің белгісі. Кішкентай етекпен алып айды жабу мүмкін еместігі арқылы халық «әлсіз амалмен үлкен шындықты бүркеу қиын» деген ойды жеткізеді. Бұл образ өмірдегі күш пен шындықтың арақатынасын әсерлі көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жалған ақпарат, өтірік уәде немесе жасырын қателік ұзаққа бармайтынын айтқанда қолданылады. Мысалы, бір адам жұмыстағы қателігін жасырып, оны басқалар байқамайды деп ойласа, кейін бәрібір құжаттан, есептен не куәгер сөзінен әшкереленеді. Сондай кезде: «Айды етегіңмен жаба алмайсың» деп айтады.