Ай - айдың аты басқа,
Әр айдың оты басқа.
Ár aıdyń oty basqa.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр айдың өзіне тән мінезі, табиғаты, ырысы мен тіршілігі бар екенін білдіреді. Тура мағынасында әр айдың ауа райы, жылуы, суығы, еңбегі бөлек болады. Астарлы мағынасында өмірдің де кезең-кезеңі бар: әр уақыттың өз сынағы, өз берері, өз қарқыны болады. Сондықтан адам бір айдың, бір мезеттің күйіне қарап жалпы тіршілікті бағаламауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «от» сөзі тек нақты отты емес, айдың ыстығы, суығы, тіршілікке әсері, табиғи қуатын меңзейді. «Ай - айдың аты басқа» деуі — сырттай ұқсас көрінгенімен, әр айдың шын мәнінде өзгеше екеніне ишара. Бұл образдар табиғат құбылысының алмасуын адамның өмір жолына теңеп тұр: бірде жаймашуақ, бірде қатал кезең келеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жоспар құруда, еңбек пен оқу ырғағын түсінуде жиі қолданылады. Мысалы, бір адам жазда шаруаны қауырт істеп, қыста тынығады; немесе студент бір ай емтиханға қатты дайындалып, келесі айда тәжірибеге көшеді. Яғни, әр кезеңнің өз ісі бар, соған сай бейімделу керек деген ой береді.