Ағаш жапырағымен,
Жер топырағымен сәнді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ағаш жапырағы болса ғана көрікті, ал жер топырағы болса ғана құнарлы болады. Астарлы мағынасы: әр заттың, әр адамның өзіне лайық сынығы, сәні, тірегі болады; нәрсенің қадірі өз негізімен, өз жаратылысымен көрінеді. Жапырақсыз ағаш қураңқы көрінетіні сияқты, топырақсыз жер де мәнін жоғалтады. Демек, табиғаттың да, өмірдің де сұлулығы оның бөлінбес құрамынан туады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жапырақ» — ағаштың сәні, ажары, тіршілігінің белгісі. «Топырақ» — жердің нәрі, құт-берекесі, өмірдің бастауы. Ағаш пен жердің байланысы адам өміріндегі бірлік пен тұтастықты еске салады: бір бөлік кем болса, тұтас көрініс толық болмайды. Сондықтан мақал сыртқы әсемдікке ғана емес, ішкі негізге де мән беруді ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды отбасы, ұжым немесе қоғам туралы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, бір мекемеде жас мамандар мен тәжірибелі қызметкерлер бірін-бірі толықтырса, жұмыс та нәтижелі, орта да көрікті болады. Яғни, әр адамның өз орны бар, сол орынмен бірге ғана орта сәнді, берекелі болады.
Jer topyraǵymen sándi.