Адамды заман билейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Адамды заман билейді» деген мақал өмірде адамның мінезі, ісі, ойы көбіне өзі өмір сүріп отырған дәуірдің жағдайына байланысты қалыптасатынын білдіреді. Тура мағынасында бұл — адам замандағы оқиғаға, тәртіпке, қоғамдағы өзгеріске икемделеді деген сөз. Астарлы мағынасы — жеке адамның да, халықтың да тіршілігі уақытпен бірге өзгеріп отырады; сондықтан заман талабын түсініп, соған сай әрекет ету керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «заман» — жай уақыт емес, қоғамның бет-бейнесі, өмірдің ағымы, адамдар арасындағы қатынас. Ал «билеу» сөзі біреудің үстемдік етуін, ықпалын білдіреді. Яғни заман адамды өз ырқына көндіреді, бағытын өзгертеді деген бейне жасалған. Бұл жерде адам әлсіз деген ойдан гөрі, өмірдің ағымына бейімделудің қажеттігі айтылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал технология, білім, еңбек нарығы өзгерген кезде жиі қолданылады. Мысалы, бұрын тек қағаз құжатпен істелетін жұмыс қазір электронды түрде атқарылады. Сол себепті жаңа бағдарламаны үйренбеген адам қиналады, ал заман талабына сай білім алған адам алға шығады.