Адам жайын ауылдасы білмейді,
істесі біледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сыртқы сөзіне қарап емес, ісіне қарап бағалау керек екенін айтады. Тура мағынасында, бір адамның шын болмысын ең жақын тұрған ауылдасы да толық біле бермеуі мүмкін. Ал оның қандай адам екенін істеген әрекеті, мінезі, жауапкершілігі анық көрсетеді. Астарлы мағынасы — адамның шынайы қадірі мен беделі сөзде емес, нақты еңбегінде, адал ісінде.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ауылдасы» — бір адамды күнде көретін, қатар жүрген жақын орта. Бірақ жақындықтың өзі де ішкі сырды түгел ашпайды деген ой бар. Ал «істесі» — адамның қолымен істеген ісі, өмірдегі әрекеті. Халық ісін адамның айнасына теңеп отыр: кімнің қандай екені сол айнадан көрінеді. Яғни, бос мақтау да, сыртқы таныстық та адамның шын бағасын бере алмайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс орнында, оқуда, қоғамда жиі қолданылады. Мысалы, біреу өзін өте қабілетті, адал адам деп таныстыруы мүмкін, бірақ тапсырманы уақытында орындамаса, сөзі мен ісі сәйкес келмейді. Сондықтан басшы да, әріптес те адамды уәдесіне емес, нәтижесіне қарап бағалайды. Бұл мақал жастарды жауапкершілікке, шынайылыққа тәрбиелейді.
istesi biledi.