Адам өзгенің қадірін өзі арқылы түсінеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам басқа біреудің қадір-қасиетін, ең алдымен, өз басынан өткен сезім, тәжірибе және ұқсас жағдай арқылы ұғатынын білдіреді. Яғни кісі өзіне қандай құрмет, сый, мейірім керек екенін түсінсе ғана, өзгеге де сондай көзбен қарайды. Адам өз орнына біреуді қойып көргенде, оның жанын, мұңын, еңбегін, қадірін жақсырақ бағалайды. Сондықтан мақал кісіні түсіністікке, сабырға, жанашырлыққа шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "өзі арқылы" деген тіркес — адамның ішкі өлшемі, жеке тәжірибесі, өз басының сезімі деген ойды береді. Мұнда тура мағынадан гөрі, салыстыру мен өзінше пайымдау басым. Яғни адам өзіне керек нәрсені қалай бағаласа, басқаға да солай қарауы тиіс деген астар жатыр. Бұл — "өз басыңнан өтпей, өзгенің жайын толық ұқпайсың" деген өмірлік шындық.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал отбасында, жұмыста, достық қарым-қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, бір адам әріптесінің шаршағанын түсінбесе, өзі сондай ауыр жұмысқа тап болғанда ғана оның қиыншылығын сезеді. Сол кезде ғана ол өзгені сынамай, көмектесуге тырысады.