Адал еңбек елге жеткізер,
Арам еңбек елден кеткізер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адал еңбектің адамды да, қоғамды да алға бастыратынын айтады. Тура мағынасында: таза, маңдай термен істелген еңбек адамды игілікке жеткізеді. Астарлы мағынасында: адал жолмен табылған табыс, абырой мен сенім көбейеді, ал арамдыққа, қулыққа, ұрлыққа сүйенген іс ақырында адамды ел ішінен де, беделден де айырады. Яғни, еңбекке адал қараған кісі құрметке ие болады, ал ниеті бұзылған адам қадірін жоғалтады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «елге жеткізер» деген тіркес адамның мерейін өсіріп, ортаға сыйлы ететінін білдіреді. «Елден кеткізер» дегені — тек қана жерден кету емес, жұрттан безіну, сенімнен айырылу, абыройдан жұрдай болу деген ұғым. Адалдық пен арамдық бір-біріне қарама-қарсы екі жол ретінде берілген. Бірі — жарық, таза, нәтижелі жол; екіншісі — қысқа көрінгенімен, түбі сор болатын жол.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір адам жұмыста шын ниетпен, сапалы еңбек етсе, ұжымда сыйлы болып, қызметі өседі. Ал біреу дайын дүниені көшіріп, алдауға сүйенсе, уақытша пайда тапқанымен, кейін сенімнен айырылып қалады. Сондықтан бұл мақал адал еңбекпен ғана береке келетінін ескертеді.
Aram eńbek elden ketkizer.