Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Диірменнің бір тасына тұтқа салып айналдырсаң,
ұн аласың;
ұн аласың;
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — диірменнің бір тасын тұтқамен айналдырса, одан ұн тартылады. Астарлы м...
Там салғанның тамтығы қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — там салған адамға құрылысқа кететін материалдың ұсақ-түйегіне дейін жұ...
Ерте еккен бүтін алар,
Кеш еккен отын алар.
Кеш еккен отын алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егінді ерте ексең, ол толық пісіп, мол өнім береді; ал кеш ексең, егін...
Қолыма жұмыс бергенің,
Жаныма тыныс бергенің.
Жаныма тыныс бергенің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ең алдымен еңбектің адамға тірек екенін білдіреді. Біреуге жұмыс беру — оның қолын іске ж...
Күздік ексең, үздік ек.
**Негізгі мағынасы** Күзде егін ексең, оны уақытында, ұқыппен, дұрыс күтіп-баптап ек деген ой айтылады. Тура мағынасы —...
Күш жақсы, күштен іс жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күштің өзі жақсы болғанымен, одан да жақсысы сол күшті дұрыс іске жұмс...
Жаяудың несібесін атты жемес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаяу жүрген адамның несібесін, яғни адал ырысын, атты адам тартып алмай...
Жұмысты адам емес, азбар істейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр істі адам өзі емес, жегілген мал, яғни азбар орындайды деген ойға...
Құрал-сайман саз болса,
Машақатың аз болар.
Машақатың аз болар.
**Негізгі мағынасы** Құрал-сайман дұрыс болса, істің де берекесі артады, ал жұмыс жеңіл әрі тез орындалады. Мақалдың тур...
Бода көрме жұмыссыз,
Жұмыссыз адам ырыссыз.
Жұмыссыз адам ырыссыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өміріндегі ең үлкен құндылықтардың бірі — еңбек екенін айтады. Тура мағынасында,...
Десе де Құдай құрасын,
Еңбек етіп тұрасың.
Еңбек етіп тұрасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тілегі мен еңбегінің қатар жүруі керегін аңғартады. Тек «Құдай құрасын» деп тілек...
Беріле істеген берік болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі шын ықыласпен, жан-тәніңмен атқарсаң, оның нәтижесі де нық, сапалы, сенімді болатын...
Қыста малыңды бақ,
Жазда шөбіңді шап.
Жазда шөбіңді шап.
**Негізгі мағынасы** Қыста малды аман сақтау үшін алдын ала қамдану керек, ал жазда қысқа жетер шөпті мол дайындау қажет...
Көрінген төбенің алысы жоқ,
Көтерген жүктің ауыры жоқ.
Көтерген жүктің ауыры жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көздеген мақсатына жету жолы сырттай ұзақ көрінсе де, әрекет етіп, табандылық тан...
Биыл ізі болса,
Келер жылы өзі болады.
Келер жылы өзі болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, бастаған істің үзілмей жалғасуының нәтижесін айтады. Егер биыл бір нәрсенің ізі...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.