Жыртық келіге жамаулы келсап.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қарағанда жыртық келіге жамаулы келсаптың сәйкес келмейтінін білдіреді. Астарлы мағынасы — бір-біріне үйлеспейтін, сапасыз не кемшін екі нәрсенің қосылуы істің берекесін кетіреді. Кейде ол мінезі, қабілеті, деңгейі сай келмейтін адамдардың немесе жарамсыз құралдың жарасымсыздығын меңзейді. Яғни, қандай іске де лайықты, бүтін, өзара үйлесімді нәрсе керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «келі» — тарыны түйетін ыдыс, ал «келсап» — соны түйетін құрал. «Жыртық келі» мен «жамаулы келсап» — екеуі де кемістігі бар, ескі, жамауы көп заттың бейнесі. Халық осылайша тұрмыстық құралдарды мысал етіп, үйлесімсіздікті көзге елестетерлік етіп көрсетеді. Образдар арқылы «нашарға нашар қосылса, одан мықты нәтиже шықпайды» деген түйін жасайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал сапасы төмен, бір-біріне сай келмейтін таңдау жасалғанда айтылады. Мысалы, әлсіз дайындалған адамды қиын жобаның жетекшісі етіп қою немесе сапасы нашар бөлшектерден мықты техника құрастыруға тырысу — нәтижесіз іс. Мұндайда жұрт «жыртық келіге жамаулы келсап» деп, істің жөнді шықпайтынын ескертеді.