Жылқының сүті - шекер, еті - бал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жылқы малының қазақ тұрмысындағы ерекше орнын білдіреді. Тура мағынасында, жылқының сүті де, еті де өте пайдалы әрі дәмді деген ой жатыр. Астарлы мағынасында, қазақ халқы үшін жылқы — тек мал емес, ырыс пен қуаттың, тіршіліктің тірегі. Жылқыдан алынатын қымыздың шипасы бар, еті тойымды, нәрлі тағам саналған. Сондықтан мақал жылқы өнімдерінің қадірін асыра көрсетіп, оның пайдасын жоғары бағалайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "шекер" мен "бал" — ең тәтті, ең дәмді нәрселердің бейнесі. Халық жылқы сүтінің тәттілігін шекерге, етінің құнарлылығын балға теңеп, оның қадірін әсерлі түрде жеткізген. Бұл теңеулер жылқының адамға тек пайда әкеліп қана қоймай, сүйкімді, қадірлі түлік екенін аңғартады. Образдар арқылы қазақтың табиғатпен етене өмір сүріп, әр түліктің қасиетін терең танығаны көрінеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұлттық тағамдар мен дәстүрлі шаруашылықтың құнын еске салғанда қолданылады. Мысалы, ауылда қымыз дайындап, жылқы етін құрметті ас ретінде ұсынғанда, үлкендер: "Жылқының сүті - шекер, еті - бал" деп, оның пайдасы мен дәмін мақтап айтады. Бұл сөз қазіргі кезде де ұлттық тағамға деген құрметті күшейтеді.