Жылқыны жауында, қойды дауылда көрме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал малды қиын-қыстау шақта сынамауға, әр нәрсені өзіне тән қолайлы жағдайда бағалауға үйретеді. Жылқы жауын-шашында, лайсаңда нашар көрінуі мүмкін, ал қой дауылда үркіп, бытырап кетеді. Астарлы мағынасы — адамды да, істі де қиын кезде емес, қалыпты жағдайда таныған дұрыс. Қиындық қысқанда кез келгеннің әлсіз тұсы байқалады, сондықтан асығыс үкім шығаруға болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы жылқы — қайрат, жүйрік күш, еркіндік нышаны. Жауын оның көркін кетіріп, ширақ қимылын тежейтін ауыр жағдайды білдіреді. Қой — момын, тыныш тіршілік иесі, ал дауыл оның табиғатына жат, ыңғайсыз сынақ. Осы екі образ арқылы халық әр жануардың өз табиғаты барын, соған сай ортада ғана шынайы болатынын меңзейді. Бұл — тіршілік заңын дәл танытатын салыстыру.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адам мінезін, қызметін немесе қабілетін қиын сәтте ғана бағаламау керек деген ойға келеді. Мысалы, қызметкерді тек есеп тапсырудың ең ауыр кезінде ғана көріп, «әлсіз» деу дұрыс емес; оған қалыпты жағдайда жұмыс істеп, мүмкіндігін көрсетуге мүмкіндік беру қажет.