Жыланның сүймес асы інінің аузынан шығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жылан өзіне ұнамайтын, жат нәрсені інінің аузынан-ақ сыртқа шығарады деген тура мағына бар. Астарлы мағынасы — адам да өз табиғатына, мінезіне, мүддесіне қайшы істі қабылдамайды. Әркім өз болмысына сай нәрсеге жақын тұрады, ал жат, қолайсыз дүниені іштей де, сырттай да кері тебеді. Сондықтан бұл мақал біреудің мінезін, талғамын, ішкі қарсылығын бірден байқауға болатынын білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы жылан — сақ, айлакер, өз мекенін қорғайтын бейне. Іні — адамның ішкі дүниесі, жеке кеңістігі, жүрек түкпірі сияқты ұғынылады. «Аузынан шығару» деген тіркес қабылдамауды, бірден тастауды көрсетеді. Яғни, жылан образы арқылы мінезі жат нәрсені іркіп қалмайтын, ішіне сыйдырмайтын тіршілік иесі елестетіледі. Бұл көрініс адамның да ұнатпағанын жасырмай, ашық білдіретін сәттеріне ұқсайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі өмірде бұл мақал адамға бір нәрсенің шын ықыласына сай келмесе, оны зорлап қабылдатуға болмайтынын ескерту үшін айтылады. Мысалы, бір қызметкер өзіне мүлде жат тапсырманы ұнатпай, оны қайта-қайта кейінге ысырып жүрсе, «Жыланның сүймес асы інінің аузынан шығар» деп айтуға болады. Бұл — әркімнің өз бейімі мен қалауын ескерген дұрыс деген ой.