Жыланның аузы жесе, құйрығы семіреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жылан қорек тапса, оның тек аузы ғана емес, бүкіл денесі, соның ішінде құйрығы да семіреді деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — біреудің қолындағы игілік, пайда, береке тек өзіне ғана емес, айналасындағы адамдарға да жұғысты болады. Яғни, бір жерде ырыс көбейсе, оның әсері жан-жаққа тарайды. Сонымен бірге, бір нәрсенің бастауында жақсы болса, соңы да жақсы болатынын аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жылан» — халық танымындағы ерекше бейнелі образ. Ол мұнда қомағайлықты емес, тіршіліктің заңын танытатын кейіпте алынған. «Аузы» — бастау, мүмкіндік, әрекет орны; «құйрығы» — соңы, нәтижесі, кейінгі пайдасы. «Семіру» сөзі молшылық, тоқшылық, береке ұғымын береді. Демек, мақал бір іске түскен ырыс оның жалғасып, кеңейіп кететінін көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал табысы бар адамнан немесе дамыған істен өзгеге де пайда тиетін жағдайларда айтылады. Мысалы, ауылдағы бір кәсіпкер дүкен ашып, бірнеше адамды жұмысқа алса, тек өзі ғана емес, ауыл тұрғындары да табыс табады. Сонда жұрт: «Жыланның аузы жесе, құйрығы семіреді» деп, берекенің ортақ болуын меңзейді.