Жұрт жаманға қалды,
Жүк тайлаққа қалды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ел ішіндегі ауыр, қадірсіз шаруа жүк көтеруге әлі келмейтін тайлаққа қалып қойғанын білдіреді. Астарлы мағынасы — жақсы адам, іскер кісі, жауапты азамат шеттетіліп, іс тентекке, әлсізге не тәжірибесізге берілсе, жұмыс өнбейді, жұртқа зиян келеді. Яғни істің салмағы мен жауапкершілігі оған лайық адамға тапсырылуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жұрт» — көпшілік, ел, орта; «жаман» — мінезі төмен, ісі шала адам; «жүк» — ауыр міндет, жауап; «тайлақ» — буыны бекімеген, күш-қуаты толыспаған жас түйе. Осы образдар арқылы халық тәжірибесіздік пен әлсіздікке жүктелген істің нәтижесіз болатынын бейнелі түрде көрсеткен. Тайлақтың жүк көтере алмауы — дайын емес адамға артылған ауыр істің бейнесі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жауапкершілігі мол жұмысты тәжірибесіз адамға бермеу керек дегенде айтылады. Мысалы, маңызды жобаға білімі мен дағдысы аз қызметкерді қойса, ұжымның жұмысы баяулап, қателік көбейеді. Мұндайда «жүк тайлаққа қалды» деп, істің дұрыс бөлінбегенін ескертеді.
Júk taılaqqa qaldy.