Жұмысты адам емес, азбар істейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр істі адам өзі емес, жегілген мал, яғни азбар орындайды деген ойға саяды. Астарлы мағынасы — адамның қолындағы құрал, көмекші күш, тіпті еңбекке үйренген жүйе жұмысты жеңілдетеді. Яғни істің нәтижесі тек адамның ниетіне емес, оған қолдау болатын мүмкіндікке де байланысты. Сонымен бірге мақал еңбекті дұрыс ұйымдастырудың, істі жеңілдететін амал табудың маңызын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «адам» — ойлайтын, жоспарлайтын тұлға, ал «азбар» — күш пен жүктің бейнесі. Азбардың бейнесі арқылы халық еңбектің бір бөлігі адамның өз мойнында болмай, жүк тартатын күштің арқасында орындалатынын көрсеткен. Бұл образ шаруашылық өмірден туған: көшпелі тіршілікте жүк тасу, жер жырту, ауыр жұмысты атқару көбіне малға байланысты болған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмысты жеңілдететін техника, құрал немесе жүйе туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, кеңседе ауыр есепті қолмен емес, компьютерлік бағдарлама арқылы жылдам орындағанда, «жұмысты адам емес, азбар істейді» деп айтуға болады. Мұнда мағынасы — дұрыс құрал болса, еңбек те өнімді болады.