Жүйрік атқа жал бітпес,
«Тәк-тәкке» мал бітпес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік аттың жалын біреу тек қана айтумен өсіре алмайды, ал мал да «тәк-тәк» деп құр шақырумен көбеймейді. Астарлы мағынасы — кез келген іс сөзбен емес, нақты әрекетпен, еңбекпен, табандылықпен орындалады. Тек тілмен айтып, бос уәде беріп, нәтижеге жету мүмкін емес. Адам мақсатқа жету үшін қолынан келген істі өзі істеуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «жүйрік ат» — жүйрік, іске тез кірісетін, алға ұмтылған күштің бейнесі. «Жал бітпес» деуі — бос сөзден өсім, пайда шықпайтынын білдіреді. Ал «тәк-тәкке мал бітпес» тіркесі малды шақырғанмен, мал басының көбеймейтінін меңзейді. Бұл — еңбектің, күтімнің, қамқорлықтың қажет екенін көрсететін образ.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп, тіпті отбасы шаруасында да орынды айтылады. Мысалы, бір адам «жазда бизнес ашамын» деп көп сөйлеп, бірақ дайындық жасамаса, нәтиже шықпайды. Сонда үлкендер: «Жүйрік атқа жал бітпес, «тәк-тәкке» мал бітпес» деп, іске кірісуді еске салады.
«Ták-tákke» mal bitpes.