Жігітке лайық ат туар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жігітке сай мінезі бар, жарасымды ат туады, яғни ер азаматтың өзіне лайық серігі, көлігі болады деген ой. Астарлы мағынасы: ер жігіттің болмысы, талғамы мен беделі өзіне сай дүниемен көрінеді. Қазақ танымында ат — жай көлік емес, жігіттің намысы, мәртебесі, серігі. Сондықтан бұл сөз адам мен оның таңдауы, болмысы үйлесіп тұруы керек екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "жігіт" — тек жас адам емес, жауапты, намысты, ер мінезді азаматтың бейнесі. Ал "ат" — күш, серіктік, еркіндік пен салт-дәстүрдің нышаны. "Лайық" деген сөз екі жақтың жарасымын білдіреді: азаматтың өзіне сай мінезі, өмір салты, қажеті болады. Осы арқылы мақал адам бойындағы қадір мен сыртқы жарасымның байланысын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адамға өз деңгейіне, мақсатына, мінезіне сай нәрсе таңдауды ескертеді. Мысалы, жауапкершілігі жоғары, спортты жақсы көретін жігіт өзіне сенімді, сапалы велосипед не көлік таңдаса, бұл да мақалдың мәніне сай келеді. Яғни, әр адамның талғамы мен таңдауы оның болмысына жарасқан болуы керек.