Жетпесті қуып алқынба.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жетпесті қуып алқынба дегені — қол жетпейтін нәрсенің соңынан босқа әуре болма, шамадан тыс қиналып, өзіңді шаршатпа деген сөз. Бұл мақал адамды қанағатқа, ақылмен әрекет етуге, мүмкін мен мүмкін еместі айыра білуге шақырады. Кейде арманның соңына түсіп, күш-қуатты орынсыз жұмсаймыз. Мақал сол сәтте тоқтап, жағдайды дұрыс бағалауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жету» — мақсатқа қол жеткізу, ал «жетпес» — қол қысқалық, шамадан тыс биік талап немесе орындалуы қиын іс. «Алқыну» сөзі адамның қатты демігіп, тынбай жүгірген күйін білдіреді. Яғни, қолың жетпейтін дүниені қуып, деміңді ішке тартып әбігерге түсу бейнеленген. Бұл — бос күйгелектік пен орынсыз талпыныстың образды суреті.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал қаржыны, уақытты, күшті дұрыс жұмсауға үйретеді. Мысалы, адам бірден тым қымбат көлік алуға тырысып, қарызға батып, тынышын жоғалтса, үлкен мақсатты кезең-кезеңімен жүзеге асырғаны дұрыс. Яғни, шамаң келмейтін істі қума, алдымен өз мүмкіндігіңді нығайт деген ой айтылады.