Жеріңнен аусаң, жақсы атыңды қалдыр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туған жерден жырақ кетсең де, өзіңнің жақсы ісіңмен, адал мінезіңмен ел есінде қал деген ой айтады. Тура мағынасында адам қоныс ауыстырса да, бұрынғы еліндегі беделін жоғалтпауға тиіс. Астарлы мағынасы — қай жерде жүрсең де, абыройыңды сақта, жақсы ат қалдыру үшін еңбек ет, мәдениетті бол, сөз бен ісің бір болсын.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жеріңнен ауысу» — адамның елден, ортасынан, тіршілік мекенінен алыстауы. Ал «жақсы атыңды қалдыру» — тек ат емес, артта қалатын бедел, абырой, ізгі іс дегенді білдіреді. Қазақ танымында «ат» адамның атағы мен қадір-қасиетін бейнелейді. Сондықтан бұл тіркес адамның өмірлік мұраты тек күн көріс емес, жақсы атпен танылу екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуға, жұмысқа не басқа қалаға көшкен жастарға өте сай айтылады. Мысалы, студент басқа қалада жүріп тәртіпті, еңбексүйгіш, сыйлы болса, оны таныстары жақсы адам деп еске алады. Яғни адам тұрған жерімен емес, қалдырған ізімен бағаланады.