Жер жыртқанда ізің болмаса,
Қырманда жүзің болмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еңбек етпей, нәтиже күтудің бос әурешілік екенін білдіреді. Жер жырту — егіншілікке алғашқы қадам, ал қырман — сол еңбектің жемісі жиналатын жер. Яғни адам алдымен маңдай терін төгіп, адал жұмыс істесе ғана абырой мен табысқа жетеді. Із қалдырмаған адам қырманда да жүз көрсете алмайды дегені — еңбексіз бедел болмайды деген астар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер жырту» — жалпы тіршілікке қажет ауыр еңбек пен бастаған істің бейнесі. «Із» — адамның іс-әрекеті, қалдырған еңбегі. «Қырман» — сол еңбектің нәтижесі, береке мен табыс орны. «Жүз» сөзі абырой, бедел, жұртқа танылу мағынасында қолданылған. Образдар арқылы халық «алдымен еңбек, сосын құрмет» деген ойды өте нанымды жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал оқуда, жұмыста, кәсіпте де маңызды. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай, жақсы баға күтсе, бұл мақал соған дәл келеді. Яғни табысқа жету үшін алдымен әрекет, тұрақты еңбек және табандылық қажет. Еңбек еткен адам ғана нәтижесін көреді.
Qyrmanda júziń bolmaıdy.